İşletmem İçin İŞKUR ve SGK İstihdam Desteği Nasıl Alabilirim?
Yeni personel alırken SGK prim teşvikleri ve İŞKUR işbaşı eğitim programıyla maliyetinizi nasıl azaltırsınız? Şartlar ve adımlar bu yazıda.
Yeni bir çalışan almak, maaşın yanında sigorta primi, eğitim süresi ve uyum maliyetleriyle birlikte gelir. Oysa birçok işletme, bu maliyetin bir kısmını karşılayan SGK teşviklerinden ve İŞKUR programlarından ya hiç yararlanmıyor ya da yalnızca bir kısmından yararlanıyor. Çoğu zaman sebep basit: hangi teşvikin hangi çalışana uygulanabileceğini kimse kontrol etmemiş.
Bu yazıda işverenlerin en sık başvurduğu istihdam desteklerini, temel şartlarını ve başvuru akışını özetliyoruz.
İstihdam desteklerini iki gruba ayırmak gerekir
İstihdam destekleri genel olarak iki farklı kurum üzerinden yürür:
- SGK teşvikleri: Çalışanınızın sigorta priminin işveren payının bir kısmının veya tamamının devlet ya da fonlar tarafından karşılanması. Bu teşvikler aylık prim bildirimleri üzerinden uygulanır.
- İŞKUR programları: İşe alım öncesinde aday çalışanın işyerinizde eğitim alması, kurs düzenlenmesi gibi aktif işgücü programları. Bu programlarda katılımcıya yapılan ödemeler İŞKUR tarafından karşılanır.
İki grup birbirini tamamlar. Örneğin İŞKUR programıyla yetiştirdiğiniz bir çalışanı işe aldığınızda, şartları sağlıyorsa SGK teşviklerinden de yararlanabilirsiniz.
SGK'nın başlıca prim teşvikleri
SGK'nın 2026 yılı için yayımladığı teşvik rehberinde 4/a kapsamındaki çalışanlar için on üç farklı teşvik ve destek yer alıyor. İşverenlerin en sık karşılaştıkları şunlardır:
Genel prim indirimi (5510 sayılı Kanun m.81/1-ı)
Şartları sağlayan özel sektör işverenlerine, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren hissesinde indirim uygulanır. 2026 itibarıyla bu indirim genel uygulamada 2 puan, imalat sektöründe faaliyet gösteren işyerlerinde ise 2026 yılı sonuna kadar 5 puan olarak uygulanıyor. Bu ayrım işyerinin NACE koduna göre belirlendiği için faaliyet kodunuzun doğru tanımlanmış olması önemlidir.
Genç, kadın ve mesleki belgeli istihdam teşviki (4447 sayılı Kanun geçici 10. madde)
Belirli şartları taşıyan ve işe alınmadan önceki altı ay boyunca işsiz olan kişilerin, son altı aylık ortalama çalışan sayısına ilave olarak işe alınması halinde işveren hissesinin tamamı İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır. Teşvik süresi, çalışanın yaşına, cinsiyetine ve mesleki belgesine göre değişir. Bu teşvik, 31 Aralık 2026'ya kadar işe alınanlar için geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir; yıl sonuna yaklaşırken işe alım planı yapan işletmelerin bu tarihi göz önünde bulundurması gerekir.
Engelli çalışan teşviki (4857 sayılı Kanun m.30)
Özel sektör işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalılar için, prime esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren hissesinin tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığınca karşılanır.
Diğer teşvikler
Bunların dışında işsizlik ödeneği alan kişilerin istihdamı, Ar-Ge ve tasarım personeli, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki istihdam, sosyal yardım alanların istihdamı gibi özel durumlara yönelik teşvikler de vardır. Hangisinin size uygun olduğu, çalışanın profiline ve işyerinizin durumuna göre değişir. Aynı çalışan için birden fazla teşvik şartı sağlanıyorsa, genellikle en avantajlı olanı seçilir.
SGK teşviklerinde ortak şartlar
Teşvikin türü ne olursa olsun, çoğunda şu ortak koşullar aranır:
- Aylık prim ve hizmet belgelerinin ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde verilmesi,
- Primlerin yasal süresinde ödenmesi,
- SGK'ya prim, idari para cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması (yapılandırılmış borçlarda taksitlerin düzenli ödenmesi),
- Kayıt dışı çalışan çalıştırılmaması ve gerçeğe aykırı sigortalı bildirimi yapılmaması.
Bu şartlardan biri ihlal edildiğinde yalnızca o ayın teşviki değil, geçmişte yararlanılan teşvikler de sorgulanabilir. Bu nedenle teşvikten yararlanan işletmeler için bordro ve bildirim disiplini çok önemlidir.
İŞKUR İşbaşı Eğitim Programı
İşbaşı Eğitim Programı, işverenin ihtiyaç duyduğu niteliklere sahip adayları işyerinde, gerçek iş ortamında yetiştirmesini sağlar. Program süresince katılımcıya yapılan ödemeler İŞKUR tarafından karşılanır; işveren ise adayı işe almadan önce tanıma imkânı bulur.
İşveren için temel şartlar
İŞKUR'un yayımladığı bilgilere göre:
- İşyerinde en az beş sigortalı çalışan bulunması gerekir.
- İşverenin, program tamamlandıktan sonra katılımcıların en az %60'ını, en az 60 gün ve program süresinin en az iki katı süreyle istihdam etmeyi taahhüt etmesi gerekir.
- İmalat sektöründeki özel sektör işyerleri için 31 Aralık 2026'ya kadar bu oran %50, istihdam süresi ise program süresinin en az bir buçuk katı olarak uygulanmaktadır.
- Kamu kurumları ile kısa çalışma ödeneğinden veya ücret garanti fonundan yararlanan işverenler programa katılamaz.
Program nasıl başlatılır?
- İşyerinizin İŞKUR'a kayıtlı olması ve işveren hesabınızın aktif olması gerekir.
- Bağlı olduğunuz İŞKUR hizmet merkezi veya iş ve meslek danışmanınızla görüşerek açmak istediğiniz meslek ve kontenjanı belirlersiniz.
- Uygun katılımcılar seçilir ve program sözleşmesi imzalanır.
- Program boyunca devam takibi yapılır; program sonunda taahhüt edilen istihdam yükümlülüğü yerine getirilir.
İstihdam taahhüdünün yerine getirilmemesi ileride yeni programlara katılımı kısıtlayabilir. Bu yüzden kontenjanı gerçekçi belirlemek önemlidir.
Başvuru ve uygulama nasıl işler?
SGK teşviklerinin çoğu için ayrı bir "başvuru dosyası" hazırlanmaz. Teşvik, çalışanın işe girişinden sonra aylık prim hizmet bildirgesinde ilgili teşvik kanun numarası seçilerek uygulanır. Bu nedenle sürecin kilit noktası muhasebe ve bordro tarafıdır. Uygulamada sık gördüğümüz akış şöyledir:
- İşe alım öncesinde adayın teşvik şartlarını sağlayıp sağlamadığının kontrolü (işsizlik süresi, yaş, belge durumu),
- İşyerinin ortalama çalışan sayısının ve borç durumunun kontrolü,
- Uygun teşvikin belirlenmesi ve muhasebe bürosuyla paylaşılması,
- Bildirgelerin doğru teşvik koduyla verilmesi ve aylık kontrol.
Teşvik şartları sağlandığı halde bildirgede doğru kodun kullanılmaması, yıllar içinde ciddi bir kayba dönüşebilir.
Basit bir örnek
Diyelim ki imalat sektöründe faaliyet gösteren, on iki çalışanlı bir işletmesiniz ve üretim hattı için iki yeni operatör almak istiyorsunuz. Bu durumda sırasıyla şu sorular sorulmalıdır:
- İşyerinizin NACE kodu imalat sektöründe mi? Öyleyse genel prim indiriminde imalat oranı uygulanır.
- Adaylar işe alınmadan önceki altı ay boyunca işsiz miydi, yaş ve belge durumları teşvik şartlarına uyuyor mu? Uyuyorsa ve işe alım son altı aylık ortalama çalışan sayınıza ilave nitelikteyse, genç, kadın ve mesleki belgeli istihdam teşviki gündeme gelebilir.
- Adayları işe almadan önce işyerinizde yetiştirmek ister misiniz? Beş sigortalı şartını sağladığınız için İşbaşı Eğitim Programı da bir seçenek olabilir.
Aynı işe alım için birden fazla yol bulunduğunda, maliyet ve yükümlülükler karşılaştırılarak karar verilmelidir. Bu karşılaştırmayı işe girişten önce yapmak, sonradan düzeltme yapmaktan çok daha kolaydır.
Sık yapılan hatalar
- İlave istihdam şartını hesaplamadan teşvik uygulamak,
- Küçük bir prim borcunu fark etmeyip teşvikten yararlanmaya devam etmek,
- NACE kodunun faaliyetle uyumsuz olması nedeniyle yanlış indirim oranı uygulamak,
- İşbaşı eğitim programında taahhüt edilen istihdamı yerine getirmemek,
- Aynı çalışan için daha avantajlı bir teşvik varken genel indirimle yetinmek.
Sade Danışmanlık nasıl yardımcı olur?
Sade Danışmanlık olarak işletmenizin mevcut ve planlanan çalışanları için uygulanabilecek teşvikleri tek tek tarıyor, hangi çalışanda hangi teşvikin daha avantajlı olduğunu raporluyoruz. İŞKUR programlarına başvuru ve takip süreçlerinde yanınızda oluyor, muhasebe ekibinizle birlikte çalışarak teşviklerin doğru ve sürekli uygulanmasına destek veriyoruz. İşe alım planınız varsa, başlamadan önce kısa bir ön görüşme yapmanızı öneririz.
sgk teşvikleriiskurişbaşı eğitim programıistihdam desteği
